>Efficiënt onderwijs met ICT: Wat had Robert-Jan Simons er ook al weer over gezegd?

>Efficiënt onderwijs met ICT. Wat had Robert-Jan Simons daar ook al weer over gezegd op de Edusite van weleer: http://www.edusite.nl/edusite/columns/17078 (maar nu niet meer rechtstreeks leesbaar)?

Zie onderstaande artikel uit 2006 nog eens een keer.

Robert-Jan Simons: Efficiënter onderwijs met ict is mogelijk

Datum 20/12/2006 Auteur Robert-Jan Simons


Jaren geleden waren de verwachtingen met betrekking tot de mogelijkheden die ict zou bieden om het onderwijs efficiënter te maken hooggespannen. Docenten waren bang dat zij overbodig zouden worden. Beleidsmakers dachten dat afstandsonderwijs nu echt van de grond zou komen en tot grote bezuinigingen zou gaan leiden. Onderwijsmanagers dachten dat ze hardnekkige onderwijsproblemen zouden kunnen oplossen voor relatief geringe bedragen.

Inmiddels weten we beter: de inzet van ict in het onderwijs komt maar moeizaam op gang en kost heel veel tijd en geld. In plaats van op bezuinigingen, moeten we juist rekenen op extra kosten. Zelfs op docententijd wordt er niet bespaard, want docenten kunnen maar ternauwernood voldoen aan de hooggespannen ict-verlangens en verwachtingen van de studenten: geen overheadsheets meer, maar Powerpointpresentaties die voor het college in de elektronische leeromgeving worden geplaatst. Het liefst willen studenten de colleges op video opgenomen zien zodat ze deze vanuit huis uit via het web kunnen volgen.

Jos Baeten houdt vanuit E-LearningPlaza al jaren bij hoeveel tijd studenten en docenten besteden aan en in het onderwijs. Zijn schrikbarende conclusie is dat de docenten het, sinds de introductie van ict in het onderwijs, steeds drukker hebben gekregen en de studenten steeds minder druk. De trend is dat dit verschil steeds groter wordt. Dat kan natuurlijk niet blijven doorgaan.

Hierbij komt dat de komende jaren, zo is de algemene verwachting op dit moment, de middelen voor het (hoger) onderwijs structureel dalen. Dat betekent dat we zuiniger met de benodigde middelen om zullen moeten gaan. Nemen we deze twee ontwikkelingen samen dan ontstaat er een markt voor efficiëntiebevorderende vormen van ict-inzet. Kunnen we de genoemde trends keren? Kunnen we ook voor efficiënter onderwijs met ict zorgen?

Hoewel de inzet van ict in het onderwijs over het algemeen eerder, zeker in de eerste fasen, tot extra middelen en extra inzet van mensen leidt, zijn er naar mijn mening ook vormen van ict-gebruik in het onderwijs die kunnen bijdragen aan efficiëntieverbetering.

Verbeteren van de aansluiting
In toenemende mate zijn er aansluitingsproblemen tussen VWO en HBO naar bachelortrajecten en van bachelor- naar mastertrajecten. Voor deze problemen wordt extra onderwijs ingezet, dat vaak niet op het moment komt dat de (aankomende) student er tijd voor heeft. Aan diverse universiteiten in Nederland wordt geëxperimenteerd met online cursussen (meestal in een “blended” variant) die ingezet kunnen worden ter voorbereiding op bachelor- en mastertrajecten waar bepaalde groepen studenten voorkennis en vaardigheden missen. Er zijn diverse projecten in het Nationaal Actieplan e-Learning die oplossingen voor aansluitingsproblemen ontwikkelen. Vaak gaat het om wiskunde of statistiek, maar ook op andere vakgebieden zijn er snelle ontwikkelingen (Nederlands, vreemde talen). De ervaringen met deze vormen van bijspijkercursussen via het web (zie het SURF-onderwijsvernieuwingsproject Web-spijkeren) zijn goed. Natuurlijk is er meer nodig om de aansluitingsproblemen op te lossen dan bijspijkercursussen, zoals betere entreetoetsen en assessments en het beter definiëren van entree-eisen. Maar laten we in eerste instantie de grootste problemen aanpakken en zo efficiëntiewinst boeken.

Online cursussen in plaats van face-to-face onderwijs
De ervaringen met Web-spijkeren zijn dermate goed dat overwogen moet worden ook delen van het reguliere curriculum te digitaliseren. Omdat het zelf ontwerpen van online cursussen nog erg duur en arbeidsintensief is verdient het mijns inziens aanbeveling om vooral op zoek te gaan naar bestaand digitaal cursusmateriaal en de activiteiten te richten op inhoudsgebieden die voor grote groepen studenten relevant zijn en niet al te erg aan verandering onderhevig. Ontsluiting van bestaand materiaal en samenwerking op inhoudsgebieden (samen ontsluiten, samen ontwikkelen) zijn daarbij belangrijk.

Elektronisch toetsen en evalueren
Hoewel er voor elektronisch toetsen en evalueren inmiddels goede en veilige software beschikbaar is, wordt deze nog maar schoorvoetend ingezet. Dat terwijl hier toch evident tijdswinst te boeken is, zeker bij cursussen met grote studentenaantallen. Mijn ideale vorm in de toekomst is het in de collegezaal inzetten van draagbare, beveiligde stemkastjes en een Powerpoint plug-in voor standaardevaluaties van het onderwijs, zodat de gegevens direct beschikbaar zijn en het gesprek over de gegevens onmiddellijk kan plaatsvinden.

Peerfeedback en -tutoring
Een belangrijke reden voor inefficiëntie in het onderwijs is dat studenten met de invoering van elektronische leeromgevingen en e-mail een steeds groter beroep doen op docenten voor individuele of kleinschalige contacten. Het zijn vaak juist deze kleine, oppervlakkige, steeds dezelfde en simpele vragen die docenten voorgelegd krijgen die veel tijd kosten. Studenten verwachten ook te snel en te massaal directe antwoorden. Laat hen daarom eerst op elkaar reageren en elkaar feedback geven. De dure docenttijd wordt dan besteed aan de problemen en vragen die overblijven. Er zijn goede mogelijkheden voor efficiëntieverbetering via peerfeedback en -tutoring. Bovendien zijn er ook onderwijskundige argumenten voor te verzinnen.

Kortom
Laten we de komende tijd eerst maar eens investeren in ict-toepassingen als de genoemde om zo de oorspronkelijke verwachting van efficiëntiewinst alsnog waar te maken. Efficiëntiewinst boeken we niet vanzelf; ook daar moeten we ons best voor doen!

Robert-Jan Simons is als hoogleraar ‘Didactiek in digitale context’ verbonden aan de Universiteit Utrecht. Hij is daar tevens directeur van het Expertisecentrum ICT in het Onderwijs.


Bijlage(n)
afbeelding Robert-Jan Simons (14 KB)


reacties:


Robert-Jan heeft gelijk als hij stelt dat wij moeten zoeken naar een gebruik maken van ict voor het bereiken van efficiëntieverbeteringen in het onderwijs. Waar ik een beetje bang voor ben is dat wij weer de weg op zullen gaan van nieuwe wielen uit te vinden. Wat ik hiermee bedoel is dat de initiatieven er al zijn, het materiaal ligt klaar en de technologie is al te gebruiken.

Enkele voorbeelden:
De Open Universiteit Nederland heeft een initiatief ontplooid voor het vergemakkelijken van de overgang van het voortgezet onderwijs naar het hoger onderwijs. De OUNL maakt namelijk een beperkt aantal cursussen voor een aantrekkelijke prijs beschikbaar voor middelbare scholen en schoolbesturen (er is al een groep bezig in Heerlen) dat te gebruiken is om de aansluiting te verbeteren. Zelfstudiemateriaal van didactisch hoge kwaliteit voor weinig geld! En hun OpenER-intiatief (Open Educational Resources) gaat zelfs verder (zie mijn volgende punt).

Er is een wereldwijd Open Courseware Consortium van instellingen die de ‘lead’ van het MIT Open Courseware project hebben gevolgd. Materiaal op alle niveaus, van remedial wiskunde tot kwantumchemie in het Engels, Spaans, Portugees, twee verschillende Chinese talen, enzovoorts. Daaraan toegevoegd is het pas opgestart OUNL OpenER project. Het verbaast mij steeds dat docenten chemie (ik zit nu in een visitatie van scheikunde opleidingen in Nederland en geen van de docenten die ik vroeg van welke universiteit dan ook wist van deze mogelijkheid) vele uren besteden aan het maken van readers, syllabi, oefenvragen, enzovoorts terwijl 1400 van de 1800 cursussen van MIT met alle toeters en bellen (tot en met video’s van docenten, reken- en simulatieprogramma’s, tentamens, enzovoorts) gratis te gebruiken zijn. En dan doe ik Vanderbilt, Rice, Utah State, de Britse OU, en ga zo maar door allemaal tekort door alleen over MIT te praten.

Tot slot, als het over peer feedback en -tutoring gaat raad ik aan om te gaan zoeken naar de reeds aanwezige communitybuilding- en sociale software hiervoor. OLS (Open learning software), MyOCW, Elgg, RSS-aggregators, D3E (zowel dedicated als ubiquitous) liggen er al, en allemaal in het open domein; robuust en klaar om te gebruiken. Daarnaast komen er steeds nieuwe Web 2.0 toepassingen die op folksonomische wijze lerenden met elkaar in contact kunnen brengen.

Inderdaad: Efficiënter onderwijs met ict is mogelijk!

Paul Kirschner (21 dec 2006)
[ ]

“Zijn schrikbarende conclusie is dat de docenten het, sinds de introductie van ict in het onderwijs, steeds drukker hebben gekregen en de studenten steeds minder druk. De trend is dat dit verschil steeds groter wordt. Dat kan natuurlijk niet blijven doorgaan.”

In deze zin lijkt een causaal verband gelegd te worden tussen het groeiende verschil in tijdsbesteding van studenten en docenten enerzijds, en de introductie van ict in het onderwijs anderzijds. Daar heb ik twijfels bij. Ik kan me voorstellen dat studenten over het algemeen minder gemotiveerd zijn dan vroeger en dat docenten, als reactie daarop, meer energie en tijd stoppen in het lesgeven. Wellicht wordt daarbij meer aandacht besteed aan kwantiteit (meer uren) en levert het nog onvoldoende kwaliteit op. Ik hoorde laatst van een docent die vooraf aan zijn studenten had aangegeven alleen te willen vertellen als hem vragen werden gesteld. Het eerste college hadden de studenten blijkbaar slecht voorbereid: er waren geen vragen. Toen dat duidelijk was, verliet de docent de collegezaal, omdat hij, zo zei hij, ervan uitging dat iedereen de materie dan blijkbaar begrepen had. Bij het tweede college hadden de studenten wel vragen.

De docent had natuurlijk ook een andere strategie kunnen volgen. Hij had – al dan niet met behulp van ict – op allerlei spannende manieren de stof tevoren kunnen aanbieden om de interesse op te wekken, en hij had een uitgebreide, geïnspireerde lezing kunnen geven over het onderwerp. Dat had aanzienlijk meer tijd gekost.

Ik wil niet beweren dat de ene manier beter is dan de andere, en ik zal ook niet zeggen dat de eerstgenoemde aanpak altijd het gewenste resultaat zal opleveren. Maar ik denk wel dat we in het onderwijs ook heel goed moeten nadenken over de verantwoordelijkheid van de student, en dat we (onderwijs, maar ook overheid d.m.v. een daarop aansluitende bekostingingsstructuur) het moeten aandurven om leerlingen en studenten te laten falen. Met de leerling/student die (mogelijk) daarna (extra) gemotiveerd is, zal het vermoedelijk prettig samenwerken zijn om de opgelopen achterstand in te halen!

Margreet van den Berg (22 dec 2006)
[ ]

He, wederom een mooi, simpel, helder stuk op de Edusite, waar ik ‘warm’ van wordt. Hulde voor Robert-Jan Simons.
Ik wil vooral beamen wat Paul hiervoor meldde. Er is al zoveel onderwijsmateriaal beschikbaar, wereldwijd, gratis, bijna-gratis, voorzien van cc-licentie etc.
Wat / wie houdt ons toch steeds weer tegen om dat te (her)gebruiken? Is dat gewoon onwetendheid/onbekendheid? Of ligt de oorzaak dieper?
Wytze Koopal (22 dec 2006)
[ ]
In deze rubriek geven mensen uit de ict- en onderwijswereld hun mening over de rol van ict in het hoger onderwijs. De meest recente columns staan bovenaan.

Meld een column aan

NEC ’07 / Wordt e-learning té virtueel?
Wim Westera: Nieuwer leren!
Jord Schaap: De vrije geest en het Hollandse maaiveld
Saskia Brand-Gruwel: Waarom informatievaardig worden? Ik kan toch googlen!
Wim Westera: Webcolleges – de docent als veejay
Robert-Jan Simons: Efficiënter onderwijs met ict is mogelijk
Onderwijsrevolutie of nieuwe vorm van sociale uitsluiting?
Wim Westera: Nationaal Actieplan e-Learning: einde van innovatie?
CTF ‘06 / Warren Arbogast: Bepaal eerst wat je wilt bereiken met ict
Peter Sloep: De PC wordt weer een personal computer
Paul Kirschner: Sisyfusarbeid?
Michiel Leenaars: Onderwijs moet over op internationaal erkende standaarden

terugverder

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s